Zelf het goede voorbeeld: wederkerigheid in het gezin

De vijfde tip in de ouderbrochure van Yona gaat niet over het kind. Hij gaat over de ouder: wees open over uw eigen gebruik en leef het voor. Het is de enige van de vijf tips waar geen enkele instelling bij te pas komt, en waarschijnlijk is het daarom de moeilijkste.

De vraag die u van tevoren beantwoordt

Toenmalig voorzitter Cornelis Bosch stelde hem in het Reformatorisch Dagblad rechtstreeks: kunnen opvoeders zelf waarmaken wat zij van hun kinderen verwachten? Hij voegde eraan toe dat de telefoon bij volwassenen net zo goed deel van de identiteit is geworden als bij tieners.

Die vraag is niet bedoeld om u te beschamen, maar om de volgorde goed te krijgen. Een kind leest het verschil tussen wat u zegt en wat u doet feilloos, en het trekt daar één conclusie uit: dat de regel over hem gaat en niet over het apparaat.

Wederkerigheid, heel concreet

Dit zijn vier dingen die u deze week kunt invoeren en die niets kosten.

Dezelfde regels aan tafel. Geen telefoon bij de maaltijd, voor iedereen. Yona noemt dat samen met één schermvrije avond per week als huisregel in een gezamenlijk opiniestuk. Het eenvoudigst is een vaste plek waar alle toestellen heen gaan voordat er gegeten wordt.

Hetzelfde nachtvenster. Als het toestel van uw kind om half elf in de keuken ligt, ligt het uwe daar ook. Yona-kartrekker Rozemarie Hendrikse merkte in een RD-artikel op dat schermtijd in bed al snel ten koste gaat van het lezen in de Bijbel of een dagboek, en zij stelde die vraag nadrukkelijk ook aan echtparen.

Uw eigen schermtijd op tafel. Zowel Android als iPhone houden bij hoeveel uur u waaraan besteedde. Laat dat scherm een keer zien. Niet als een biecht en niet als een grap, maar gewoon als een feit waar u zelf ook van schrok.

Uw kind mag ook kijken. Als u mag zien wat er op zijn telefoon staat, mag hij zien wat er op de uwe staat. Dirk van Elzelingen, nu spreker voor Yona, formuleerde dat in het RD als een afspraak die je samen maakt: bespreek wat je mag zien en wat privé is, en zorg dat je daarin op één lijn zit.

Waarom dit meer is dan beleefdheid

Wederkerigheid zit in de kern van hoe Yona ontstond. De stichting begon in 2015 als bouwer van een app waarin iemand zelf vooraf een doel stelde, dat deelde met een vertrouwenspersoon, en alleen een melding liet sturen als hij van dat doel afweek. Wat hij precies bekeek bleef privé. En wie meedeed als vertrouwenspersoon, werd zelf ook gemeten. Toen ouders vroegen of zij dit met hun kinderen konden gebruiken, was het antwoord ja, mits op basis van wederzijdse transparantie.

Dat ontwerp zegt iets wat verder reikt dan die ene app. Toezicht dat van één kant komt, voelt als controle. Dezelfde meting die beide kanten op werkt, voelt als een afspraak. En een afspraak houdt het langer vol.

De grens die daarbij hoort

Er zit een keerzijde aan. Wederkerige openheid is iets anders dan doorlopend meelezen.

Bosch legde die grens publiek neer in een interview uit 2020. Hij noemde het goed dat ouders tijd kunnen begrenzen en een nachtvenster kunnen instellen, en voegde eraan toe dat ouders niet kunnen volgen wat hun kinderen bínnen zo’n app doen. Die lijn steunde hij uitdrukkelijk, omdat de privacy van kinderen gerespecteerd hoort te worden. Wat volgens hem wel kan: samen gaan zitten en kijken wat er voorbijkomt.

Steven Middelkoop, destijds programmamanager, zei het in een ander RD-artikel nog directer. Hij pleitte ervoor dat ouders meekijken, en zette er in dezelfde adem bij: wees zo wijs dat u niet alles wilt zien.

Daar zit een bruikbaar onderscheid in. Grenzen stellen mag ruim. Meelezen hoort erbij te zijn, niet eronderdoor te gaan. En wat heimelijk gebeurt, kan niet wederkerig zijn, hoe goed het ook bedoeld is.

Eerlijk over wat u niet haalt

U gaat dit niet volhouden zoals u het zich voorneemt. U pakt uw telefoon tijdens het eten omdat er een bericht van het werk is, en uw kind ziet het.

Dat is geen ramp, mits u het benoemt. “Ik had het net ook niet moeten doen” is een zin die meer leert dan tien regels. Wat uw kinderen moeten zien is niet dat u het kunt, maar dat u het probeert en dat u het toegeeft als het misgaat.

Vanavond

Open de schermtijdinstelling op uw eigen telefoon en kijk naar het getal van vorige week. Laat het aan uw man of vrouw zien. Dat is voor deze avond genoeg, en het is meer dan het lijkt.