Hoe u een onbekende app in vijf minuten beoordeelt

Uw kind vraagt om een app waarvan u de naam nooit eerder hoorde. Iedereen uit de klas heeft hem, zegt hij, en hij heeft hem nodig voor een werkstuk. U hebt geen tijd om er een avond in te duiken, en nee zeggen zonder te weten waarom voelt ook niet goed.

Vijf minuten is genoeg om een verantwoord antwoord te geven. Niet een definitief antwoord, maar wel een antwoord dat u kunt uitleggen.

Vijf vragen

1. Welke rol speelt deze app? Dit is de belangrijkste vraag, en Yona werkt hem in haar position paper over AI het scherpst uit. Zij onderscheidt drie oplopende niveaus. Een app die iets doet wat u vraagt is gereedschap: een woordenboek, een kaart, een rooster. Een app die actief stuurt of adviseert zit een trede hoger: een feed die bepaalt wat u ziet, een coach, een aanbevelingsalgoritme. En een app die zich voordoet als vriend, vertrouwenspersoon of gesprekspartner raakt aan menselijke kwetsbaarheid, en die groep wijst Yona vrijwel altijd af.

Die ladder verklaart in één zin waarom een roosterapp en een app met een digitale vriendin niet in dezelfde categorie thuishoren, ook al staan ze in dezelfde winkel.

2. Hoe stopt het? Kijk of er een natuurlijk einde is. Een artikel is op, een les is klaar, een spel is uit. Of loopt het door: een feed die zichzelf aanvult, een filmpje dat automatisch overgaat in het volgende, een reeks die u verliest als u een dag overslaat. Alles wat ontworpen is om door te gaan, vraagt een afspraak over tijd, want het apparaat geeft die grens niet.

3. Wie kan erbij? Kan een onbekende uw kind rechtstreeks bereiken? Zit er een chat in, ook als dat niet de hoofdfunctie is? Yona noemt als concreet gevaar dat benadering vaak loopt via de chatfunctie in een spel, niet via het spel zelf. Een app zonder open chat is een wezenlijk andere app dan dezelfde app met.

4. Wat komt er ongevraagd binnen? Niet wat uw kind zoekt, maar wat de app uit zichzelf aandraagt. Advertenties, aanbevelingen, berichten van onbekenden. Dit is de as waarop gezinnen van elkaar verschillen, en waarop u dus uw eigen maat aanlegt.

5. Is het te begrenzen? Zit er een ingebouwde browser in, waarmee het hele internet alsnog binnenkomt? Is er een onderdeel dat geen enkel filter bereikt? De kerkelijke handreikingen die Yona als voorbeeld publiceert noemen daarvan een concreet geval: de kanalenfunctie binnen WhatsApp is door de gangbare filters niet te blokkeren. Zo’n onderdeel maakt een verder onschuldige app opeens een open deur.

Drie plaatsen om te kijken

De winkelpagina zelf. Lees de beschrijving en bekijk de schermafbeeldingen. Scrol door naar de leeftijdsaanduiding en, belangrijker, naar de toelichting daarop: daar staat vaak letterlijk of er gebruikersinteractie, gokelementen of gedeelde inhoud in zitten. Het leeftijdslabel zelf is een opgave van de maker, geen keurmerk.

Een onafhankelijke beschrijving. Voor games geeft PEGI inhoudsaanduidingen. Voor apps en series geeft Common Sense Media uitvoerige, maar wel Amerikaanse en seculiere, besprekingen. De vraagbaak van mediaopvoeding.nl van Netwerk Mediawijsheid beantwoordt dit soort vragen in het Nederlands. Geen van deze bronnen deelt uw uitgangspunten; ze geven u feiten, niet uw oordeel.

De instellingen. Zoek in de app zelf naar privacy en ouderlijk toezicht. Wat daar niet staat, kunt u ook niet regelen.

Vier uitkomsten, en één die ontbreekt

Yona gebruikt in haar beoordelingsmethodiek een schaal die wij nuttig vinden: ja, ja mits, nee tenzij, nee, en nog onduidelijk. Die laatste is de belangrijkste. U mag zeggen dat u het nog niet weet, en dat u er volgende week op terugkomt. Dat is eerlijker dan een snel ja dat u later moet terugnemen, en het leert uw kind dat een oordeel ergens op rust.

Dan pas het gesprek

Wat u ook besluit, vertel waar u op gekeken hebt. Een nee met een reden is een heel ander antwoord dan een nee zonder. En als het ja wordt, spreek dan meteen af wanneer en hoelang, zodat u die discussie niet elke dag opnieuw voert.

Een eerlijke beperking

Dit kost vijf minuten en het is dus niet volledig. Apps veranderen, en een app die vandaag onschuldig is kan over een half jaar een feed hebben. Zet daarom in uw agenda dat u er bij het kwartaalgesprek nog eens naar kijkt.

En weet dat dit u geen zekerheid geeft. Het geeft u een gefundeerd antwoord, en een manier om het uit te leggen. Dat is minder dan u wilt en meer dan de meeste ouders hebben.

Vanavond

Pak de telefoon van uw kind erbij en loop samen de appwinkel-pagina door van één app die er al op staat. Niet om iets te verwijderen, maar om hem te laten zien hoe u kijkt.