Afspraken maken die blijven staan, ook als u er niet bij bent

De meeste huisregels over schermen ontstaan op een vervelend moment. Er is iets misgegaan, iemand wordt boos, en er volgt een maatregel. Zulke regels houden het zelden lang vol, omdat ze bij de boosheid horen en met de boosheid verdwijnen.

Afspraken die blijven staan, worden op een rustig moment gemaakt. Bij voorkeur vóór het toestel in huis komt. Yona zegt dat in de ouderbrochure heel nuchter: wie dit vanaf het begin helder afspreekt en vastlegt, merkt dat een kind er veel minder moeite mee heeft. Wie het pas invoert als er al een gewoonte ligt, moet iets afpakken, en dat voelt voor iedereen anders.

Vier eigenschappen van een afspraak die het houdt

Dit is onze eigen ordening van wat wij in de praktijk zien werken.

Concreet. “Niet te lang op je telefoon” is geen afspraak maar een stemming. “Op schooldagen een uur, in het weekend twee uur, en de telefoon ligt om half tien in de keuken” is een afspraak. Van het eerste kan uw kind niet weten of hij zich eraan houdt; van het tweede wel.

Uitgelegd. Yona dringt er op alle keuzepagina’s voor ouders op aan dat u niet alleen zegt wat niet mag, maar ook waarom. Bertine Haverhals gaf daar een bruikbaar voorbeeld van: u stelt een grens omdat u wilt dat uw kind zich op zijn huiswerk kan concentreren en uitgerust op school komt. Een kind dat de reden kent, kan hem aan zichzelf herhalen als u er niet bij bent. Dat is precies het moment waar het om gaat.

Wederkerig. De afspraak geldt voor het hele huis of voor niemand. Geen telefoons aan tafel betekent ook geen telefoon van vader aan tafel. Yona noemt dit in meerdere publicaties en het staat ook in de kerkelijke handreikingen die zij als voorbeeld publiceren: echtparen geven elkaar inzicht, kinderen hun ouders. Een regel die alleen naar beneden werkt, wordt vroeg of laat als onrecht ervaren, en dat kost u meer dan de regel oplevert.

Herzienbaar. Zet er een datum bij. “Dit geldt tot de kerstvakantie, dan kijken we er samen naar.” Dat haalt de strijd eruit, want uw kind weet dat er een moment komt waarop er iets te bespreken valt. En u hoeft niet bij elke onderhandeling meteen te beslissen of u de hele lijn loslaat.

Zet het op papier

Het klinkt overdreven voor een gezin, maar het werkt. Eén A4, aan de binnenkant van een keukenkastje. Daarop:

• Welke apparaten het betreft.
• Op welke tijden ze aan mogen, en op welke niet.
• Waar ze ‘s nachts liggen.
• Welke apps er wel en niet op staan, en wie daarover beslist.
• Wat er gebeurt als een afspraak breekt.
• Wanneer u er opnieuw naar kijkt.

Laat uw kind meeschrijven. Niet omdat hij meebeslist over alles, maar omdat hij dan weet wat er staat. En onderteken het met z’n allen, ouders inbegrepen.

Wat te doen als het misgaat

Hier gaan veel gezinnen onderuit, omdat elke overtreding dezelfde reactie krijgt. Het helpt om drie soorten te onderscheiden.

Vergeten. Het toestel ligt na tienen nog op de kamer, zonder opzet. Dit vraagt een herinnering, meer niet. Reageert u hier zwaar, dan verliest u geloofwaardigheid voor het derde geval.

Oprekken. Een half uur erbij, een app die er stiekem bij komt. Dit vraagt een gesprek en een correctie, en meestal ook een herijking: was de afspraak wel realistisch?

Omzeilen. Een tweede account, een wachtwoord afgekeken, een manier gevonden om het filter te omzeilen. Dit vraagt iets anders. Niet meer techniek, maar een gesprek over wat uw kind zocht. Yona-spreker Flip Quist zei in Terdege eerlijk dat filters te omzeilen zijn en dat ouders vaak maar een fractie zien van wat hun kind online meemaakt. Wie dat weet, weet ook dat een strengere instelling hier niet het antwoord is.

Het vaste evaluatiemoment

Spreek één moment per kwartaal af. Tien minuten, aan tafel, zonder aanleiding. Drie vragen: Wat gaat goed? Waar loop je tegenaan? Wat willen we veranderen?

Dat lijkt weinig, maar het doet twee dingen. Het haalt de evaluatie weg bij het conflict, zodat u niet alleen praat als er iets fout is. En het laat uw kind merken dat de afspraken niet in beton staan, maar wel serieus zijn.

Vanavond

Schrijf de afspraken op die bij u feitelijk al gelden, ook de ongeschreven. Waarschijnlijk merkt u dat sommige ervan nooit zijn uitgesproken, en dat uw kinderen ze anders begrepen hebben dan u bedoelde. Dat is op zichzelf al de hele avond waard.